Najciekawsze Na Wsi

Poczuj z nami średniowiecze

Certyfikowane "Miejsce Ciekawe", rekomendowane przez Stowarzyszenie Polska Sieć Odnowy i Rozwoju Wsi.

Gmina Świerzawa. Województwo dolnośląskie.

To miejsce pamięta czasy najazdów tatarskich, twarde rządy rodów książąt piastowskich oraz szlachetne tradycje śląskich rycerzy. Jeżeli naprawdę chcesz poczuć średniowiecze powinieneś odwiedzić najstarszy zabytek architektury romańskiej w Polsce.

Kościół w Świerzawie robi wrażenie. W tej zachowanej w bardzo dobrym stanie i praktycznie bez zniszczeń oraz zmian budowli, w wiekach średnich mogło się skryć około 1000 wiernych. Parafię w tej miejscowości poświadczono już w 1268 roku, natomiast kamienna świątynia została wzniesiona w drugiej ćwierci XIII wieku, najprawdopodobniej pod auspicjami Piastów Śląskich.

Nietypowe zwierzęta na ścianie

Wnętrze kościoła skrywa warstwy malowideł ściennych, datowanych na okres od XIII do XV wieku. Odkryto je w 1977 roku, spod warstw tynku ukazały się ścienne malowidła o tematyce zwierzęcej i roślinnej. Obrazy przedstawiają dosyć nietypowe zwierzęta takie jak bocian, żyrafa czy ryby (związane z symboliką życia). Ścianę północną kościoła zdobią XIV-wieczne malowidła ukazujące cykl fresków z życia Katarzyny Aleksandryjskiej. Jest to najszersze ze znanych przedstawień obrazowych życia średniowiecznej Europy środkowej. Również na tej samej ścianie widnieje rysunek przedstawiający ukrzyżowanie. Freski nad prezbiterium przedstawiają sceny opłakiwania pod krzyżem oraz ze św. Krzysztofem. Na elewacji południowej, ponad wykrojami romańskich okien, zachował się fragment polichromii ukazującej postać Chrystusa na krzyżu. To najstarszy na ziemiach polskich i z Polską związanych fresk dekorujący obiekt architektoniczny z zewnątrz.

Chusty św. Weroniki i inne

Warto też zwróć uwagę na okazały portal i tympanon portalu, wykonany z jednego bloku piaskowca o wadze około 3 ton, który przedstawia motyw starotestamentowego drzewa życia. Natomiast drewniany filar w nawie kościoła dekoruje ludowy wizerunek twarzy Chrystusa podążającego na Golgotę - jest on jedną z mało znanych kopii przedstawienia relikwii tak zwanej chusty św. Weroniki. Z okresu reformacji zachowały się drewniane empory dekorowane najprawdopodobniej gotyckimi kwaterami pochodzącymi z rozebranego w XVI wieku stropu. Wewnątrz świątyni uwagę przykuwają także XVI-wieczne, renesansowe płyty nagrobne z rzeźbionymi postaciami - doskonale zachowane kamienne, całopostaciowe epitafia członków rycerskich rodów, XII-wieczna chrzcielnica, drewniane, polichromowane empory czy prezbiterium romańskie.

Znaleźli relikwie

Kościół pewnie wciąż skrywa wiele tajemnic, legend i zapomnianych historii. Na skutek odkryć naukowców z Akademii Sztuk Pięknych z Krakowa świątynię objęto w 1976 roku planem ochrony zabytków województwa jeleniogórskiego. Rozpoczęto też prace konserwatorskie, które trwały do 2001 roku. Podczas porządkowania wnętrza i konserwacji mensy ołtarzowej w latach 1998-2001, w sierpniu 1998 r. znaleziono ukryte relikwie, zawierające fragment kości i zakryte pieczęcią biskupa Kulumbacha z pogranicza bawarsko-frankońskiego.

Nie tylko polichromie

Kościół nie pełni już funkcji sakralnych, ale funkcje muzealne i wystawiennicze. Wnętrze kościoła udostępniono do zwiedzania w roku 2003, a dwa lata później po gruntownym remoncie wieży kościelnej otwarto tu punkt widokowy. Wewnątrz kościoła znajdują się również: „Punkt Informacji Turystycznej”, „Galeria Kaczawskiego Rękodzieła” - wystawa wyrobów rękodzielniczych wykonanych przez lokalnych twórców, zaprezentowana w drewnianych gablotach. Zakrystię kościoła wykorzystano na organizację muzeum staroci pod nazwą „Świerzawski Zakątek Kolekcjonera”.

OFERTA MIEJSCA

• Podczas zwiedzania kościoła można skorzystać z audioprzewodników w polsko-czeskiej wersji językowej. Można to zrobić pobierając darmową aplikację na telefon lub w formie urządzeń numerycznych w zestawie z słuchawkami, z których można skorzystać wewnątrz kościoła. W przewodniku podzielonym na 14 części tematycznych lektor szczegółowo opowiada o historii kościoła,  jak i o jego najważniejszych walorach kulturowych.
• Obsługa zamku ubrana jest w tradycyjne średniowieczne stroje. 
• Przy kościele zlokalizowany duży parking oraz teren zielony.
• W bezpośrednim sąsiedztwie obiektu znajduje restauracja.

CIEKAWOSTKI ZWIĄZANE Z MIEJSCEM

• Świerzawa swą historią sięga roku 1195, kiedy to na miejscu dzisiejszego miasta Bolesław I Wysoki wybudował drewniany kościółek.
• Kościół jest częścią „Kaczawskiego Szlaku Średniowiecznych Polichromii”. To forma współpracy administratorów obiektów w regionie Gór i Pogórza Kaczawskiego i Kotliny Jeleniogórskiej, w których znajdują się średniowieczne polichromie. W skład szlaku wchodzą obiekty ze Świerzawy, Siedlęcina, Wlenia, Lubiechowa, Kondratowa, Pogwizdowa, Bolkowa, Jawora, Wojanowa, Jeleniej Góry i Małej Kamienicy.

W POBLIŻU…

• W odległości około 3 km znajduje się wieża widokowa na górze Zawodna o wysokości 445 metra.
• Niecałe dwa km od Świerzawy można podziwiać „Organy Wielisławskie” – naturalna ekspozycja skalna.
• Od północy, praktycznie po sąsiedzku, rozciągają się lasy „Parku Krajobrazowego Chełmy”.

INFORMACJE PRZYDATNE DLA ODWIEDZAJACYCH 

• Kościół jest pięknie oświetlony (od 2020 roku) i po zmroku prezentuje się bardzo okazale. Do stworzonej iluminacji architektonicznej zastosowano projektory emitujące różnobarwne światło. Oświetlono bryłę kościoła, basztę wejściową i mury okalające dziedziniec kościelny.
• Kościół znajduje się na trasach następujących szlaków: Kaczawski Szlak Średniowiecznych Polichromii, szlak pieszy żółty - Świerzawa - Lwówek Śląski, Agatowy Szlak Rowerowy - pętla ze Świerzawy.
• Dodatkowo w pobliżu świątyni przebiegają: trasy rowerowe „Kaczawskie Single Tracki” oraz pieszy szlak wygasłych wulkanów (Złotoryja - Legnickie Pole).