Najciekawsze Na Wsi

Swołowo – zagroda inna niż wszystkie

Gmina Słupsk. Województwo Pomorskie.

Certyfikowane "Miejsce Ciekawe", rekomendowane przez Stowarzyszenie Polska Sieć Odnowy i Rozwoju Wsi.

Gmina Słupsk. Województwo pomorskie.

Obowiązkowym punktem na liście odwiedzin każdego (etno)turysty powinna być wieś Swołowo – stolica zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Kraina w kratę” położonego w dolinie rzeki Moszczeniczki. Dlaczego? Dlatego, że ze względu na unikalną architekturę, Swołowo uznawane jest za jedną z najpiękniejszych wsi na Pomorzu Środkowym.

Miejscowość wciąż ma dosyć zwartą zabudowę, którą tworzy blisko 150 zabytkowych obiektów budownictwa wiejskiego, w tym domy mieszkalne i budynki gospodarskie. Najstarsze z nich pochodzą z XVIII wieku. W takim „towarzystwie” od 11 lat funkcjonuje Muzeum Kultury Ludowej Pomorza, a w nim zabytkowy obiekt nr 5 – „Zagroda Inicjatyw Twórczych”.

Zabytkowo po obu stronach

Swołowo do dziś zachowało swój pierwotny układ zabudowy z przełomu XVIII i XIX wieku. Po jednej i drugiej stronie brukowanej drogi położonych jest 150 domów i budynków gospodarczych, które wiele lat temu postawili tu bogaci pomorscy chłopi. Wśród nich jest 16 zrewitalizowanych obiektów tego typu podzielonych na trzy zagrody. Budownictwo wiejskie w tej części Pomorza charakteryzowało się symetrycznym układem konstrukcji szkieletowej. W drewniane konstrukcje wstawiano dyle, które owijano powrósłami słomianymi i oblepiano gliną. Powierzchnię kwater bielono wapnem, a belki zabezpieczano smołą. Efekt końcowy przypomina kratownicę – zwaną potocznie pruskim murem lub szachulcem.

Nowe życie „Piątki”

Wspomniana zagroda nr 5 to trójboczna zagroda chłopska z przełomu XVIII i XIX wieku z później dobudowanymi budynkami gospodarczymi. W jej skład wchodził: dom z podwórkiem i ogródkiem, stodoła połączona ze stajnią, budynek bramny z gospodarczym, szopa na torf, wozownia i dom chlebowy, dwa wolnostojące budynki gospodarcze. Zagroda funkcję mieszkalną pełniła do 2017 roku. Teraz „5” otrzymała nowe przeznaczenie. Zamieniono ją na centrum kulturalne  - „Zagrodę Inicjatyw Twórczych”. Dziś to przestrzeń kultury stworzona do realizacji działań artystycznych z bardzo wielu dziedzin.

Artystyczne centrum

Była chałupa z podwórkiem i przydomowym ogródkiem stała się „Przystankiem Artystów i Twórców” z pracowniami na parterze i zapleczem noclegowym na piętrze. Była stodoła ze stajnią to „Centrum Aktywności Lokalnej”, punkt rekreacji i wypoczynku oraz pracownie malarskie, rzeźbiarskie oraz organizacji wydarzeń kulturalnych. Były budynek bramny to klubokawiarnia i sklepik z pamiątkami regionalnymi oraz rękodziełem, miejsce organizacji wystaw. Natomiast części ciągu budynków gospodarczych przeznaczony na siedzibę lokalnego OSP. W zagrodzie odbywać się będą wspólne wystawy, sympozja, warsztaty, koncerty, spektakle itp.

Nie tylko dla artystów

To miejsce nie tylko dla ludzi kultury, ale także dla tych, którzy ciekawi są tego czym charakteryzowało się codzienne życie pomorskiej wsi, jaki był jej klimat, zwyczaje codziennego życia (kulturalne, obrzędowe, kulinarne). To także centrum, w którym nie zabraknie osobistych historii dawnych mieszkańców oraz dziejów najbliższej i tej trochę dalszej okolicy. Pobyt w Swołowie będzie także okazją do powrotu do naturalności, sielskości i ludowości w takich dziedzinach jak kuchnia, medycyna czy ziołolecznictwo.

OFERTA MIEJSCA

• W ogrodzie zagrody znajduje się miejsce na ognisko, przy którym można biesiadować o każdej porze roku.
• We wsi organizowane są także dodatkowe etnoatrakcje takie jak przejażdżki bryczką lub wozem dookoła wsi, a zimą kuligi.

CIEKAWOSTKI ZWIĄZANE Z MIEJSCEM

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1230 roku, z okazji jej nadania Zakonowi Joannitów, potwierdzonego w 1240 roku przez Świętopełka II. W 1474 roku Swołowo przechodzi we własność księcia słupskiego Eryka II. Uwłaszczenie chłopów przeprowadzono tu około 1820 roku.

W POBLIŻU…

• Muzeum Kultury Ludowej Pomorza.
• Kościół filialny z 1400 roku z zachowanymi elementami gotyckimi. Wybudowany przez Joanitów, kościół z cegły, posadowiony na kamiennym fundamencie. Od strony zachodniej jest wieża z czterobocznym hełmem zwieńczonym kulą i chorągiewką z datą 1618. W kościele zachowały się XIV-wieczne empory i drewniany prospekt organowy.

INFORMACJE PRZYDATNE DLA ODWIEDZAJACYCH

• Położone niecałe 2 km od drogi wojewódzkiej nr 203 łączącej nadmorskie miejscowości Ustka-Darłowo.
• Około 8 km od drogi S6 łączącej północną stronę Polski (wschód-zachód).
•  Około 14 km oddalone od Słupska i około 13 km od linii brzegowej Bałtyku.
• Około 5 km od Międzynarodowego Szlaku Rowerowego R-10 „Nadmorski”. Trasa „Velo Baltica” na odcinku Dźwirzyno – Marszewo. Odcinek wiedzie od obwodnicy w Zaleskich (około 8 km od Swołowa) i następnie prowadzi na stary nasyp kolejowy szlaku Ustka - Sławno oraz dalej, do miejscowości Marszewo i Łącko. Droga ta jest kontynuacją ścieżki rowerowej „EuroVelo”, zbudowanej w ramach remontu DW203 na odcinku pomiędzy Ustką, a granicą z Województwem Zachodniopomorskim.
• Z kolei „Rowerowy Nadmorski Szlak Hanzeatycki” prowadzi z Ustki do Jarosławca, skąd wiedzie dalej do Darłowa.
• W miejscowościach Pęplino i Zaleskie odbijają od niego łączniki do Słupska - ten drugi wiedzie przez zabytkowe Swołowo.
• W samym środku malowniczego szlaku rowerowego Słupsk – Postomino - Zaleskie – Duninowo – Słupsk i na trasie krótszego Słupsk - Bruskowo M. - Swołowo – Krzemienica – Starkowo – Duninówko – Pęplino – Charnowo – Wielichowo – Bruskowo W.  – Słupsk.